Μια και το κλίμα των ημερών το επιβάλει, ας δανειστούμε τη ρήση από το Ευαγγέλιο. Μια ρήση του Χριστού που επαναλαμβάνεται προς διάφορους αιτούμενους της δικής του παρέμβασης. Σε αυτούς τους ανθρώπους, που με μεγάλη πίστη, αλλά και “συντριβή” εσωτερική, ακόμα και ταπείνωση (με την έννοια της ταπεινότητας) προσέτρεξαν προς εκείνον, δεν απάντησε μεγάθυμα και αλαζονικά με ύφος “δοξάστε με, σας έσωσα”, αλλά αντέστρεψε το βάρος. Έβαλε ως πρωταρχική αιτία της όποιας θεραπείας την προσωπική πίστη. Αυτήν που κινεί βουνά.

Κατά μία άλλη έννοια, αντέστρεψε την ευθύνη. Την έδωσε σε εκείνον που ζήτησε κάτι, που το θέλησε με φλογερό τρόπο. Δεν ενίσχυσε μια “μαγική” θεώρηση, δεν είπε “δεν έχει σημασία τι κάνετε, ζητήστε το από εμένα και αυτό αρκεί, χωρίς άλλη προϋπόθεση”. Είπε, ναι ζητήστε το, αλλά κάντε εκείνη την εσωτερική αλλαγή, αλλάξτε την ενδιάθετη στάση σας, που, μέσω της πίστης σας, θα εκδηλωθεί μετά και ως υλική πραγματικότητα. Ένας Σωτήρας που μοιράζεται την ευθύνη του με τους “σωζόμενους”.

Μετά από εκείνον, πολλοί, σε άλλους τομείς, παρουσίασαν εαυτούς ως “σωτήρες”. Πάντοτε τάζοντας υπερβολικά πολλά και αποκρύβοντας το κόστος για την απόκτησή τους. Πάντοτε με την ίδια συνταγή, που στο τέλος της έκρυβε βέβαια συγκεκριμένα οφέλη για τον υποσχόμενο. Ίσως βέβαια και ένα κακό τέλος, αλλά αυτό φαίνεται μόνο στη συνέχεια. Τι λένε αυτοί; “Μη σε νοιάζει τίποτα. Ό,τι ποτέ ευχήθηκες και όσα αξίζεις και ποτέ δεν έλαβες, όλα θα γίνουν μονομιάς, με τρόπο μαγικό. Αρκεί να δώσεις σε μένα την εξουσία. Την ευθύνη της ζωής σου. Εσύ, δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι ιδιαίτερο”. Πόσοι και πόσοι δεν εκμεταλλεύτηκαν τη φυσική προδιάθεση του ανθρώπου για μια καλύτερη ζωή εδώ και τώρα, πόσοι δεν του υποσχέθηκαν ένα “γρήγορο και ανώδυνο Παράδεισο”, μόνο και μόνο για να γευθούν την ηδονή της “θέσης του οδηγού”; Τώρα, πόσοι από όσους πείστηκαν, έφτασαν τελικά στον Παράδεισο, η Ιστορία μάλλον μας απογοητεύει…

Τόσα χρόνια μέσα στην κρίση και με δύο αιώνες νεότερης ιστορίας να μας καλούν να αφουγκραστούμε, είναι νομίζω ασφαλές να βγουν ορισμένα συμπεράσματα. Καμία δύσκολη κατάσταση δεν μπορεί να ξεπεραστεί, δίχως πρώτα ανάληψη της ευθύνης. Συλλογικά, από όλους τους δρώντες σε ένα σύστημα. Και αν προφανώς η ευθύνη δεν διαχέεται εξίσου (ναι, δεν έχουν όλη την ίδια) δεν αρκεί η ανάληψη της μόνο από την “κορυφή της πυραμίδας”. Αυτή άλλωστε, αλλάζει συνεχώς και κατά το δοκούν, από τον πραγματικό κυρίαρχο, το λαό, τον πολίτη. Μόνο εκείνος μπορεί, με την ανίκητη και σταθερή βούλησή του, να αλλάξει πορεία. Να κατευθύνει το πλοίο, την πολιτεία, προς τα λιμάνια που θέλει.

Με την πίστη του, μεταφραζόμενη σε υλικές ενέργειες. Την πίστη ότι είναι εφικτή μια αλλαγή, όχι “μεταφυσικά-μαγικά” (αν και χρειάζεται πάντα και η καλή τύχη, “συν Αθηνά” μεν, αλλά και “χείρα κίνει”), αλλά επειδή υπάρχουν οι δυνατότητες, υπάρχει η αξία και τα μέσα για την επίτευξή της. Πρώτη προϋπόθεση για όλο αυτό, η ειλικρινής συζήτηση με τον εαυτό. Η βαθιά κατανόηση του τι “πήγε στραβά”, τι έφταιξε και “πέσαμε έξω”. Όχι γιατί μας το είπαν κάποιοι άλλοι, κουνώντας το δάκτυλο, αλλά επειδή εμείς οι ίδιοι το καταλάβαμε. Θέλαμε να είμαστε αλλού και βρισκόμαστε σε άλλο δρόμο. Γιατί;

Αφού κατανοηθούν οι αιτίες και αφού αναληφθούν οι ευθύνες της αστοχίας, εκεί επέρχεται και η “κάθαρση”. Δεν χρειάζεται συνεχές αυτομαστίγωμα. Δεν βοηθά σε τίποτα πια. Αφού έρθει η απελευθερωτική ανάληψη της ευθύνης για τη ζωή μας, με βάση τις επιλογές μας και χωρίς να απορρίπτουμε τον προηγούμενο εαυτό μας (που για κάποιο λόγο έκανε τις όποιες επιλογές και μας έφερε ως εδώ), προχωρούμε σχεδόν “αυτόματα” στις απαραίτητες διορθωτικές κινήσεις.
Σταματώ πια να επιλέγω εκείνο και θέλω αυτό. Πάντα σε σχέση με τον προορισμό. Συνειδητά, μεθοδικά, υπομονετικά και αγόγγυστα. Όχι γιατί ο δρόμος θα είναι εύκολος, κάθε άλλο. Αλλά γιατί έχουμε πάρει οι ίδιοι την απόφαση, έχουμε την πεποίθηση πως η αλλαγή αυτή θα μας πάει εκεί που θέλουμε και έχουμε χαράξει το δικό μας δρόμο. Πιστεύουμε πως αξίζει και πιστεύουμε πως μπορούμε. Κι ό,τι και να λένε οι “έξω”, με επευφημίες ή γιουχαΐσματα, προχωράμε αταλάντευτα.

Αυτή είναι και η αιτία της πρόσφατης κακοδαιμονίας μας. Το καράβι έπεσε έξω και εμείς αρνηθήκαμε να αναλάβουμε την ευθύνη. Έφταιγαν “άλλοι” αποκλειστικά, μας είπαν ψέματα, όχι μόνο τον καιρό των επιζήμιων αποφάσεων, μετά, στον εντοπισμό της ζημιάς. Και τέλος, υπήρχαν “μαγικές” λύσεις, που θα μας επέστρεφαν στο χαμένο Παράδεισο. Λύσεις κάθε είδους, εκτός από τη σοβαρή μεταξύ μας συζήτηση και την συλλογική ανάληψη της ευθύνης για το πού θα πηγαίναμε και πάλι τη χώρα.

Φορτωθήκαμε “εκόντες-άκοντες” πολλαπλά Προγράμματα που τα προσλάβαμε ως “κακόγευστο φάρμακο” από έναν αντιπαθή γιατρό, που ίσως και να μη χρειαζόμασταν. Γι’ αυτό και δεν είναι μυστήριο που διαρκώς αποτυγχάνουμε να δούμε την έξοδο. Που ανακυκλωνόμαστε στα ίδια. Το παράδειγμα των άλλων, που τα κατάφεραν με δουλειά και πείσμα, ακόμα δεν μας έχει πείσει. Ψάχνουμε ακόμα για “Σωτήρες”. Γαλαντόμους ξένους κι εγχώριους “φωστήρες”. Κι ας διαψεύσθηκε τόσο οικτρά και ο τελευταίος επίδοξος τέτοιος. “Δεν φταίνε οι υποσχέσεις του, δεν ήταν χίμαιρες. Απλά, συμβιβάστηκε. Ο επόμενος θα είναι ασυμβίβαστος, πιο θαρραλέος”. Παρόμοια πρότυπα σκέψης, όποτε κυριάρχησαν, οδήγησαν σε ακόμα χειρότερους συμβιβασμούς τελικά. Και πάντα, με παροδικά αποτελέσματα. Μέχρι την επόμενη κρίση.

Όσο αρνούμαστε την ευθύνη της ζωής και της πορείας μας, όσο βασιζόμαστε σε “εξωτερικές” παρεμβάσεις που θα μας χαρίσουν αγαθά δίχως αντίστοιχο κόπο, τόσο η σύγκρουση με τις διαψεύσεις της πραγματικότητας θα μας βυθίζει στην απογοήτευση, τη συλλογική κατάθλιψη και τελικά την παρακμή. Μόνο όταν αποφασίσουμε να αναλάβουμε με γενναίο τρόπο, συλλογικά, την ευθύνη για την ιστορική μας πορεία, τότε και θα ανακάμψουμε. Με κόπο ίσως, αλλά με βεβαιότητα και υπερηφάνεια.

Το περίφημο “εθνικό σχέδιο” και η πατρότητά του, είναι οι προφανής διέξοδος από το φαύλο κύκλο. Μόνο που τελικά το τεχνικό του περιεχόμενο, οι “λύσεις”, δεν είναι το κρίσιμο. Τα γνωρίζουμε λίγο-πολύ. Βασική είναι η απόφαση, η βασισμένη στην αλήθεια. Η αισιοδοξία που προκύπτει, όχι “μεταφυσικά” από κάποιο εξωτερικό γεγονός ή επειδή οι “πρόγονοί μας το άξιζαν”, αλλά η βασισμένη στην πίστη για την αξία μας. Γιατί, σήμερα, εδώ, ξέρουμε ποιοι είμαστε και επενδύουμε στα καλύτερά μας χαρακτηριστικά. Στους ανθρώπους και τις ιδέες τους.

Αναζητάμε τους οραματιστές και πραγματιστές, αυτούς που θα κάνουν την αλήθεια τους, συλλογικό βίωμα και πεποίθηση. Αυτούς που χωρίς να μας ξεγελάσουν (πάντα δύσκολος ο δρόμος της Αρετής, απλό το κριτήριο) θα μπουν μπροστά στην προσπάθεια για ένα καλύτερο αύριο. Προφανώς με όνειρο, αλλά για το οποίο θα μας πείσουν ως ενηλίκους. Με σχέδιο κι επιχειρήματα. Όσο κι αν η πραγματικότητα μοιάζει θλιβερή, κάποιοι ακόμα πιστεύουμε. Από εκεί ξεκινάνε όλα.

Δημοσιεύτηκε στο:

Capital.gr